مىشود . و حريم چشمه مقدارى است كه جهت استفاده يا اصلاح و حفظ آن همانند چيزهاى ديگر به آن نياز مىباشد . مسأله 8 - براى هر كدام از چاه و چشمه و قنات ؛ يعنى چاه آخرى قنات كه آب از آن مىجوشد و به آن چشمهء چاه و مادر چاه‌ها گفته مىشود و همچنين غير آن در صورتى كه منشأ آب باشد ، براى هر كدام از اين‌ها حريم ديگرى است به معناى ديگر و آن مقدارى است كه كسى بدون اذن صاحب آن‌ها حق ندارد در كمتر از آن مقدار ، چاه يا قنات ديگرى احداث نمايد . بلكه احتياط ( مستحب ) ملاحظهء چنين حريمى است بين دو قنات مطلقاً ، اگر چه جواز آن در غير آنچه كه ذكر شد اشبه مىباشد . و مقدار حريم در چاه چهل ذراع است در صورتى كه حفر آن به جهت آب خوردن گله - از قبيل شتر و مانند آن - از آن چاه باشد . و شصت ذراع است در صورتى كه به جهت زراعت و غير آن باشد ؛ پس اگر شخصى چاهى را در زمين موات احداث نمايد ، شخص ديگر حق ندارد بدون اذن صاحب آن ، چاه ديگرى در كنار آن ، بلكه مادامىكه فاصلهء بين آن‌ها چهل ذراع يا شصت و بيشتر - بنابر آنچه كه به تفصيل گفته شد - نباشد احداث نمايد . و مقدار حريم در چشمه و قنات در زمين سخت پانصد ذراع و در زمين سست هزار ذراع مىباشد ؛ پس اگر انسانى چشمه يا قناتى را در زمين موات سخت احداث نمايد و ديگرى بخواهد يكى ديگر احداث نمايد بايد پانصد ذراع از او دور باشد و اگر در زمين سست باشد بايد هزار ذراع از آن دور شود . و اگر فرض شود كه دومى به اولى ضرر مىرساند و آب آن كم مىشود با اينكه به مقدار حريم دور است ، احتياط واجب - اگر اقوى نباشد - آن است كه دورى را به قدرى زياد كنند كه ضرر بر طرف شود يا صاحب اولى رضايت بدهد . مسأله 9 - اعتبار دورى مذكور در قنات ، فقط در احداث قنات ديگرى است - چنان كه در بالا به آن اشاره كرديم - و اما احياى مواتى كه در حوالى آن است براى زراعت يا ساختمان يا غير اين‌ها مانعى از آن نيست در صورتى كه مقدارى كه جهت آب كشيدن يا آب خوردن يا اصلاح و لايروبى و غير اين‌ها از آنچه كه در مطلق چاه ذكر شد ، از جوانب آن باقى بماند ، بلكه احياى مواتى كه بالاى چاه‌ها و ما بين آن‌ها است در صورتى كه از اطراف حلقه‌هاى آن‌ها مقدارى كه جهت مصالح آن احتياج به آن است باقى بماند مانعى